تله‌های بخار به عنوان یکی از اجزای مهم سیستم‌های بخار، نقش حیاتی در مدیریت و کنترل جریان بخار و آب کندانس شده دارند. بسته به نوع کاربرد و شرایط کاری، انواع مختلفی از تله‌های بخار وجود دارند که هر یک با مکانیزم و کاربرد خاص خود طراحی شده‌اند. در ادامه به بررسی کامل انواع تله بخار می‌پردازم:

1. تله بخار مکانیکی (Mechanical Steam Trap)

الف. تله بخار شناور (Float Steam Trap)
– مکانیزم: این تله‌ها از یک شناور استفاده می‌کنند که بر روی سطح آب کندانس قرار می‌گیرد. با افزایش سطح آب، شناور بالا می‌رود و باعث باز شدن دریچه‌ای می‌شود که آب کندانس را تخلیه می‌کند. با کاهش سطح آب، شناور پایین می‌آید و دریچه بسته می‌شود.
– کاربرد: این نوع تله بخار به طور ویژه در سیستم‌هایی با جریان کندانس متغیر و با بارهای سنگین مورد استفاده قرار می‌گیرد. از جمله کاربردهای آن می‌توان به دیگ‌های بخار، مبدل‌های حرارتی و دیگر تجهیزات بزرگ اشاره کرد.

ب. تله بخار ترموستاتیک دیسکی (Inverted Bucket Steam Trap)
– مکانیزم: این تله‌ها دارای یک سطل وارونه (یا دیسک) هستند که با ورود بخار به داخل تله، سطل به سمت بالا حرکت کرده و دریچه تخلیه کندانس را می‌بندد. زمانی که بخار تبدیل به کندانس می‌شود، سطل به پایین می‌آید و دریچه باز می‌شود تا کندانس تخلیه شود.
– کاربرد: این تله بخار در سیستم‌هایی که جریان بخار ناپیوسته دارند و نیاز به تخلیه کندانس در مقادیر متغیر است، مانند خطوط بخار و تجهیزات گرمایشی استفاده می‌شود.

2. تله بخار ترموستاتیک (Thermostatic Steam Trap)

الف. تله بخار بیمتالیک (Bimetallic Steam Trap)
– مکانیزم: این تله از دو فلز با ضرایب انبساط حرارتی مختلف ساخته شده است. با تغییر دما، فلزات به طور متفاوتی منبسط یا منقبض می‌شوند، که باعث باز و بسته شدن دریچه تله می‌شود.
– کاربرد: این نوع تله برای سیستم‌هایی مناسب است که نیاز به تخلیه کندانس در دماهای نزدیک به دمای بخار دارند، مانند خطوط بخار با فشار و دمای بالا.

ب. تله بخار بالن (Bellows Steam Trap)
– مکانیزم: این تله شامل یک بالن حساس به دما است که با افزایش دما منبسط می‌شود و دریچه را می‌بندد. با کاهش دما و تبدیل بخار به کندانس، بالن منقبض شده و دریچه باز می‌شود.
– کاربرد: این نوع تله در سیستم‌هایی که نیاز به تخلیه کندانس با دمای پایین‌تر دارند، مانند خطوط بخار در سیستم‌های گرمایشی و تهویه مطبوع، کاربرد دارد.

3. تله بخار ترمودینامیک (Thermodynamic Steam Trap)

تله بخار دیسکی (Disc Steam Trap)
– مکانیزم: این تله از یک دیسک فلزی استفاده می‌کند که با فشار بخار حرکت می‌کند. در زمانی که بخار وارد تله می‌شود، فشار بخار دیسک را به سمت پایین فشار می‌دهد و دریچه بسته می‌شود. وقتی بخار به کندانس تبدیل می‌شود و فشار کاهش می‌یابد، دیسک به سمت بالا حرکت کرده و دریچه باز می‌شود تا کندانس تخلیه شود.
– کاربرد: این نوع تله بخار برای سیستم‌هایی که فشارهای متغیری دارند و نیاز به تخلیه سریع کندانس است، مانند خطوط بخار با فشار بالا، کاربرد دارد.

4. تله بخار ونتوری (Venturi Steam Trap)

– مکانیزم: این تله بخار از یک روزنه کوچک (ونتوری) برای تخلیه کندانس استفاده می‌کند. در این نوع تله، کندانس به صورت مداوم از طریق روزنه تخلیه می‌شود، اما بخار به دلیل سرعت و فشار بالا نمی‌تواند از روزنه عبور کند.
– کاربرد: تله‌های ونتوری بیشتر در سیستم‌های بخار با نیاز به نگهداری کم و طول عمر بالا استفاده می‌شوند، مانند خطوط بخار صنعتی بزرگ که در آنها هزینه‌های تعمیر و نگهداری مهم است.

5. تله بخار ایمپالس (Impulse Steam Trap)

– مکانیزم: این نوع تله از یک پیستون یا دریچه استفاده می‌کند که با اختلاف فشار بین بخار و کندانس کار می‌کند. زمانی که بخار وارد تله می‌شود، فشار بخار پیستون را به سمت دریچه فشار می‌دهد و آن را می‌بندد. وقتی کندانس به تله وارد می‌شود، فشار کاهش می‌یابد و پیستون به حالت اولیه بازمی‌گردد تا کندانس تخلیه شود.
– کاربرد: این تله بخار بیشتر در سیستم‌هایی با فشارهای متوسط تا بالا و نیاز به تخلیه کندانس سریع مورد استفاده قرار می‌گیرد.

6. تله بخار ترموستاتیک کاپلاری (Capillary Steam Trap)
– مکانیزم: این نوع تله از لوله‌های کاپلاری استفاده می‌کند که در اثر تغییر دما و فشار به صورت انعطاف‌پذیر عمل می‌کنند و دریچه تخلیه را باز و بسته می‌کنند.
– کاربرد: در سیستم‌های حساس که نیاز به کنترل دقیق دما و فشار وجود دارد، مانند تجهیزات پزشکی و برخی صنایع دقیق، این تله‌ها کاربرد دارند.

مقایسه و انتخاب:
انتخاب نوع مناسب تله بخار بستگی به شرایط عملیاتی، میزان کندانس، فشار و دمای سیستم بخار و نوع کاربرد دارد. در سیستم‌هایی با فشار بالا و نیاز به تخلیه سریع کندانس، تله‌های ترمودینامیک یا دیسکی مناسب هستند، در حالی که برای سیستم‌های با تغییرات بار و دما، تله‌های ترموستاتیک یا شناور کاربرد بیشتری دارند.